Eere nintüin wuinka Rancheria, kanülias Deltain
Tüsa mmaa eere nintüin wuinkai Rancheria, ais main, muskat sain koroloo, sükorolo wajira. yaaya entiiras wuinka palaaska suma jemtüskat. shiasa süka müin shia, asootüs tü maliwalakalirua. saamatsü sain maaka sütüma. eesü anain naa wayuukana sunainje tü wunükalirua, jou kasa yaaya.
Maaka tü sottpaaka palaa, anas sayuula mmaaka sütüma. jotta musia shia anas tü wuchikalirua sünainje, jime, wuit, wunuirua. tü kasakalirua yaaka kepian sütüitpa apülee, tü maakat. anaitpa namüin, sümüin wayuu, sumüin kasa supushuaya.
Mmaa eere nintüin wuinka Rancheria: mushi sain korolo, sukorolo wajira
Tü mmaa eere nintüin chi wuinkai Rancheria, aish. nojoi supüla sumomujünüin nükuaipa. chi maakai müushi sain wane korolo, suwashirüin wayuu suma alijuuna. suukat anain suupuna mmaakat sutüma. watta saalin kasa kepiakat yaaya. nojotsü ein wane mmaa, kalukat tü wuchi yaakalirua kepian.
Jalash eere chi mmakai: cha chayaa sulu tü Departamento, wajira naakat. eesü paala, sot palaa. shia süchimma kalukat.
Jetsü sheerülüin: mmakai chi, eessü makaa nerülüin 3.568 hectarea, watta saalin wuchi suulu.
¿ Jamus maakat mioun nüpülain?
-
Alberga una alta diversidad biológica: aves, reptiles, peces, anfibios y plantas.
-
Tiene un valioso patrimonio cultural y arqueológico, vinculado a las comunidades Wayuu.
-
Cumple funciones ambientales clave: regula el clima, protege la costa y genera servicios ecosistémicos esenciales.
Kai majaachi waneepia suma jepirachi: shia nayuula tü maa eere nintüin wuinkai Rancheria, tü Deltakat
Tü Deltakat, nütuma chi wunkai Rancheria, tü saayulukat anas, josos suma jai shia. yaaya essü palaakat, suma jepirahi saamatsüt main, shia saanainkat. shia wane mma uunapunas. anas waraitta sao, oojopala. shia nee waneesia müin mayaa suma saanain.
🌡️ Saayula
Jais kai waneepia yaaya, suulu juyaakat supushuaya. tü saayulakat sawajüin tü 26° C jotta musia 30° C. jalujaasai jottaleo essü shintit sao jo sülatirai shia tü 32°C. jais main maakat, saayula maa yaajatia, tü Deltakat.
🌧️ Suyaasha Deltakat, shia kamaanakat sukuaipa
Tü juyaakat eitaka yaaya, eka tü Deltakat, watua nee, shia sou Agosto nainmüin Noviiembre. jotta musia eeje Diciembre nainmüin Abril jottai nee eeka, nojotsü juuya. Jotta musia shinña juyaakat nojotsü wanawan, eeuu sawajüle 500 mm, essü sou kai saawajüit 900mm. musejese tü saayulakat shia tü jaiskat suma saamatüin jayetta.
🌬️ Saayula mmaa, kaamanaka sukuaipa tü kasakat yaaka suulu
Tü jain kaikai jotta musia tü jepirachikat anatsi, ashakatüsü saayula tü maakat sutüma.suulu müin shia awanajas saayula maakat, anakat shia namüin na alojuulikana jime, na arülejushiikana, na apünajuliikana, supüla kasa supushuaya.
Sutsüin wuinkkat eeka Deltakat
Saajüin tü atüjaasukat sao sukuaipa tü wuinkat, tü kanülikat Hif}drologia. Tü Deltaka yaaya süchimma, nia chi wuinkat Rancheria kamanaka sukuaipa wane kasa, suukat choujain nia. suukat süpülain asüushi, saushi pünatjüt jotta musia süpüla kasa choujain.
Kaasa yaakat ekai Deltaka
Tü Deltkat nojotsü nian nümüiwa chi wüinkat Rancheria, eesü waneirua wuinyaja, wane nütünairuawa, essü louna mio maaka sain wanawista. tü wuinkalirua essü oustawa suulu. suka ein jime, jotta shia jou kasa suluu.
Wuinkat aparatshi, maaka sukuaipa saayula mmaakat
Niinot chi wuinkai Rancheria, waima suumüin sukuaipa, suuka suunüin shiichirua, maakat shiitüi chaaya eeje shikika. musejese maaka nojoluit shiitüin ayolojamaashi. shiasa sünainje tia, eisalajuneeshi.
Jaali wuinkat: sumaanas nukuaipa Deltakat
Tü shakajüin tü ninñakat, sumaa tü charüttüin nia, jotta musia nojolüin anain naimajia, eesü süpüla najattüin chi wüinkai. shia tia eka süpüla shikorotüin tü palaaka, musejese sünainje tia paalawet tü wuinkat supushuaya. Outet tü wuchi sumaa jime sheeka wuin pusiasü. shiasa naa yaashikana eeka tü Deltakat mulieena, suka nojoluinpain wuin pusiasü, napüla.
Entirawaa suuma palaakat
Yaaya ekai Deltaka, entiraasü wuinkat jemetsukat suma palaakat. sünainje tia eesü amaala wuin palaasü suma jemetsü. shiasa mapaa shiitapa juuyakat, komüinsü shinñakat, komüinsü. shiasa nojoluit juyaakat, tü wuinkat jamatsükat komüin paalaan main.
Anashi Deltakai, shia joo nia süpüla kasaa
Chi Deltakai Rancheria, anash nia, musejese anain naa yaaka kepian nütpaa. shia kapülein maulu ya, ekorotüs tü palaakat shirokümüin tü wuinkat jemetsükat. musejese aimajüunei nia. jotta musia naa yaashikana kepian nojotsü neisalüjüin.
🌎 Wane mmaa jou, sumaa nüusiwaalain
Chi Deltakai Rancheria, jintiyaachi nia, eichi maaka jeera shiki juya. chi wuinkai nintirüin tü maaka sotpaamüin tü palaakat.
¿Kaasa wayuu tu DMI wuinkai Rancheria, saajüin tü Geologiakat?
Tü Deltkat shia tü mmaakat nülujalakat shi Wuinkai Rancheria, eemüin sotkat paala. cha chaaya eere sotkat paala jotta musia, ejeere sukumaajain maakat chaaya uchuumüin. tü Deltaka apaasü sukuaipa sütüma tü, juuyakat, palaakat jotta musia jottaikat.
Shiiki sumaiwa sumaa kasain wayuu tü maakat
Tü Deltakat, shia tü maakat, pooshit, ipaa, nülüjaanain chi wuinkat Rancheria. shia chajeejet ejere nükümaajain, sauje uchikat. nijituin yaalamüin sotpaamüin palaakat.
Mmaa kamanakat tü oustawaakat
-
Matshi: Eekai sotkat palaa, jotta musia, tü maakat sulujaalakat jottai.
-
Pooshi sumaa kiijot: Tüirua eesü ekai tü wuin aamalaskat, jotta musia ekai maliwalakalirua.
-
Paliiras: Tü, shia tia eere, maa josossü, suma ein tü kijokot.
Tü waima sukuaipa tü maakat, anas. jotta musia ojüitüs tü wünü, shichekalain tü maakat.
Akümaja wane mmaa anain main: awanajüs nükuaipa waneepia chi Deltakai
Chi Deltakai kakaiyaitchi sumaa nükamajain, nümüitwa. jotta musi chi wuinkai Rancheria nülütjüin tü kasa ekai enn ne, jasai, maa, pooshi, kijo, chaaje eeje tü uchikat kanüliakat, sierra nevada Santa matta. jotta musia alüjaachi eeje uchiha perija. shia tia nikajaka shia eemüin palaaka. chaaya Süchimma.
Tü wuinkalirua awatakat saakapüna tü paalaka, sumaa jottaika, naya akümajaka sukuaipa tü Deltakat sotpüna palaakat, süpüla müinjatüin shia weerüin maulü ya.
Tü sukuaipaka ounüs soykai waneepia, jotta musia awanajasü shiitapat juyakat, süulü müin shia, muss katakai nou.
Tü atüjaasükat sao sukuaipa mmaa: wane muusü sain aijuushi
Geomorfologiakat shia tü atüjaka sao sukuaipa saopüna tü maakat, shiakat ekirajaasü süpüla anainjatüin sünüitki. Chi Deltakai sükümaala tü shintirain tü palaakat sumaa tü wuin jemetsukat, ninja chi wuinkai Rancheria. eessü jepirachikat jotta musi tü mmaa, nintaralakat chi wuinkai.
🌊 Deltakai nojoishi jimatüin: eere mmakat shiiratüin nükuaipa
Tü Deltakat shia tü mma eere chi wuinkai Rancheria nintirüin, tü nülüjalakat sumaa shein nia wopülü. Tü makala ya, muss waneepia. musejese nümünüin nikai, nojoshi jimatüin, awanajaasü nükuaipa waneepia. tü nüwanajakat atüma shia tü palaaka sumaa nüsüin chi wüinkai Rancheria.
🌾 Wüin jemetsü amalaskat jotta tü amalaska shia palirasü shia suma palaassü
Wuinkalirua tü akümajassü eere unatpüin maakat suka sukuaipa sumüiwa. maaka tia wüinkat kanüliakat, Buenavista jotta musia Poss Kootoko. anas shiakalirua, jou kasa suluu, shia saanain tü Deltakat.
🌿 Waliwalakalirua: aimajüli sao Deltakat
Nainüa sütpaashi sotkat palaa, jotta sütpa nütünakalirua wüinkai Rancheria. Tü maliwalakalirua anas kasa supushua sütüma, joulü wuchi súmaana. sütatlüin sütsüin wuinkait süpalanajaapa wana suma shiitüin juyakat. shia tia nojotkat ein yorolomaa, anas tü maakat, nojotsü sürüttüin wüinkat.
🏖️ Maashi sotpünajaatkat palaa: sukumaala jottaitkat
Tü mashiikat shichajaala tü jepirachikat kanüliakat Alision. shiasa joolu mioyuss majüs sain uchi shia mariajüin shiairua. anas main muskat sain sainjusshikat suuka ajapü. jotta shia sunainje atoolojoosü,tü palaakat.
🌵 Wunüirua keinshasü : katsüin ain
Ya sütpünaa Deltakat, jotta wattapünaa sünain, wattasalin wuunülia sumaa nojolüin tü wüinkat. shiakalirua katsüin ain süpüla miñaskat.
🌍 Shiikkanain wayuu
Yaaya ekai Deltaka, jayasüs shikana eere shottünüin tü wunüukalirua, jotta musi eesü paalirüin wunü. suka sainjünüin wopu, essü minchi, suma ein mmaa eere sürüleejünüin mürülü. shia suka müin shia, eisalajüunessü.
Mmaa kamanakat tü oustawaakat
Tü mmaakat eere Deltakat Wuinkai Rancheria, akümajaasü sünainje tü mmaa nülüjaalaka chi wünkai Rancheria, suma jottaikat jotta musia palaakat. yaaya essü nakat sütüma Deltakat, maaka sain alojoo jimé, apünaja jotta musia arüleeja.
Maa eere watta saali jasai: mma sülüjaala jepirachikat
Tü jasaikalirua sülüjaalakat tü Jepirachikat jou shia sotpünaa palaakat, sukumajala sukuaipa tü jottaikai. mmaakat tü nojotsü anain süpüla pünatjü. sütüma jasaika alatapünas wüinkat, nojotsü atükain musejese mojüit apünaja meküin ain tü mmaakat.
Mmaa anas: niipunaala wüinkai Rancheria
Shiirükü mmaakat tü shia tü, jasaikat, pooshi, kijo. aleeya shirümpala mmaa eere unaapünain, jotta sumaa eere shintüin ninña chi wuinkai Racheria. mmaaka tü sücheküin apünajuushi, shia nojöolüin kakaiyen pünajütkat, suka shiitapa juyakat awalajeechi wüinkai Rancheria.
Mmaa paalas: mma anottaasü sumüiwa
Mmaakat tü yaasü sotpaa palaakat, musejese paladin main shia. sukat paalai shia, nojotsü sain wuchi yaaya. jotta musia palitsü tü wünükalirua asotokot yaaya, shia joutkat maliiwala.
Mmaa kijoolei sumaa pootshin shia
Mmaaka tü shia tü eere samaalain wüinkat waneepia, eere joulüin maliwalakalirua. jawawas shia anain main shia süpüla sootüin wünü suulu. watta saalin kaasa yaaya. maayasüje paladin shia, anasia nee.
Mma jalajatshi: mma joosü supüla awanajawa sukuaipa
Mmaa nojotsü kasain sulu, nojotsü wunü. jotta shia awanajas sükuaipa sütüma shiyatanüin, eesü arülejaa suluu, essü wopuu. suka meisalujüin joosü süpüla sürüttüin juyakat.
🌾 ¿Jmüs shiataya tü mmaakat, Deltakat?
Kojuuya sümüin sukuaipa shiataya tü Deltakat. anü waneeirua.
Apünajuushi katsüin ain
Tü mmaa eere samaajale tü wuinka shinñakat juya, anas main, suka nojolüin paladin shia. musejese ein apünajuushi suluu maaka sain: ay, maiki,lechoza, maratón jotta musia limuuna.
Arüleeja:
Tü arülejaakat ainjünüs saakapünaa wuunülia jotta musia sakaapüna iyotshikat. essü kaula, atneerü, püulüküt jotta musia paa.
Jimaja suma epija jime
Eere tü wüinkalirua amaalaskat, jotta musia tü shinñakat palaakat suma tü wüin pusiaskat, shia shipiakat jime, kanküreejo wüittayuukat, jotta musia jiisot.
Asukat jotta suma shuinnü kasa
Tü wuunükalirua shia sikikat atüma, süpüla alakajaaya. jotta musia eer jasai ,shia ayutnaka supüla ainjia wopu.
Pinchinrua, shipia wayuu sumaa alijuuna
Tü Pinchi eere nepia naa wayuunakana, sao eere iipünain, suma josoin. eesü kolejia suma wopu.
Maapa eere nintirain wuinkai, Rancheria sumaa palaakat
Tü DMI Delta wüinkai Rancheria, shia wane mmaa kamanas kasaa supushuaya. maakat anain chi maakai, shia sauje shintirain tü wuin püsiskat suma tü palaakat. jotta musia kojuya shirütpaala maakat yaaya wajira. jotta musia saayula maakat, jais suma jooson.
🌱 Maliwalakalirua: shia sainkat Deltakat
Yaashi sütpa Deltakat jotta musia yalajeerü eepünaa sütününakat. na maliwalaa ishokana naama naa palaashikana, anas kasa nanainje. yaaya eka tü maliwalakat eesü jimee, wuchi. jotta shia sütüma tü unükat nojotsü ounüin mmaaka, nojotsü sajarattüin wüinkat. sattüin tü charütsükat, muska saimajüunaika tü Deltakat sütüma tü Maliwalakalirua.
🌊 Mmaa ere saamalain wuinkat sotpaa palaakat : shia eere shintirain wuin pusiaskat sumaa palaaskat
Shia mmaakat eere wüin pusiaskat süpalirajain sumaa tü palassükat. makatka sain tü, shia Buenavista, poza kotuskat. tüirua wüinkalirua, anas mmaakat sütüma, essü wichi shirokü, na wayuu yaakana sütpaa, eeshi nalojüit jimee.
🌵 Wünüirua jotta musia shiakalirua kanchoules süpüla miñaskat
Yaaya eere mmaakat joo Deltakat, asonüwaasü wunüirua matkakat sain, ichi, wünü wuitajuin. eesü wuchiiya, wuit. kiratnapa sunain maakat, aitairü jain mmaakat. yaasia nia sao, shia wattalüin suulia palaakat joo wuinkat pusiaskat.
🌾 Alamoulia: yootüs main, kanchoules süpüla iichikat.
Tü alamakalirua chas eepünaa tü wuinkalirua amalaskat. tü wunü asonüawakat yaaya, kanchoules süpüla ichiikat. shia anain wuchikat sheeka wüin, sunainje suka shipian shia. jotta musia kasa supushua, anas sütüma chi Deltakai.
🌳 Wuunüirua sotpünaaja wuinkat: anas kasa yaaya sotpaa
Tü unatpüka, tü wünüirua asonüwaasü sotpaa, jotta musia sooluma wuinkat. jotta sütüma eesü jemioshi, shiküin kasa. sunüjulaayasü kasa. yaaya tü wunükalirua eepemejas suma mürütkat.
🌊 Sükuaipa maapakat suma tü sotka pala: anee Deltakat sünainje
Mayaapeje müin nojotka sünainpünain tü Deltakat, anasia ne süpüla alojo jime. jotta musia shia, shipias motsoopüna nee tu kasa sheeka palaa.
Wunuulia ekai Deltaka
Kasa anas, kouralas
Tü DMI Deltakat wuinkai Rancheria, watta saalin kasa nümaana. kirairü suma tü palaakat, aitairü paalain tü maakat. tü kasakaliirua yaaka sao mmaakta, anas tü Deltakat sünainje, muskat sükalinjakai sain. yaaya essü shiküin müurülü.
Maliwala ishos (Rhizophora mangle)
Maliwala palaas (Avicennia germinans)
Maliwala yussü (Laguncularia racemosa)
Botoncillo (Conocarpus erectus)
Ichi (Libidibia coriaria)
Wunü yootüs (Cercidium praecox)
Puyas (Bromelia spp.)
Jaasa (Melocactus spp., Opuntia spp.)
Shotshot (hierba de vidrio)
Batis maritima (verdolaga de mar)
Seiwa (Ceiba pentandra)
Uvita de playa (Coccoloba uvifera)
Jon (Guazuma ulmifolia)
Waluwa (Gynerium sagittatum)
Lechoza (Carica papaya)
Maarayon (Anacardium occidentale)
Limuuna (Citrus limón)
Mürulu suulu Deltaka
Kojuuya kasa yaakat yaaya, akütülas suma saanachirüin sain
Tü DMI Deltakai wuinkai Rancheria, shiipia kasa watta saalin, kojuuya sumuin sou. maaka shia wattain saalin tü neekat shia sünainje ein tü, maliwalakalirua, lounakalirua, wunuukalirua, masshikat sotpünaajatkat palaa suuma sotpünajatkat wüin.
Eperüit mioyuuka
Eperüit apottütkat (ranas excavadoras)
Eperüit wuittayuukat (ranas arborícolas)
Eperüit wuitayuukat suma mioyuuka
Iguana wüittakat
Jokooliwa
Jokooliwa miou
Saarüt
Wüit shee wüin
Sawain wuittüs
Sawain shee wuin püsiasü
Koyoono kasuutat
koyoono motsossüt
Yoolija
Paata
Sterna spp. (gaviotines)
iisho
Jurouroo
Chooli
Kootorro
Ket
Pusichi
Waligeechi
Kokoche sakaajatü moojui
Uyaaliwa
Jaamüs maakat shilajünüin tü kasakat: süpüla katüin sou
Tü DMI Deltakat wüinkat Rancheria shia wane mmaa aimajuushi, süpula anainjatü tü kasakalirua yaakat sulü. jotta musia naa yashiikana kepian anainjana sunainje tü maakat. eesü süpüla naapain tü kasakalirua, süka choujain shia namüin, süpüla neküin, nepia.
Aimaja tu kasakalirua yaakat suluu tü Deltakat
Aimajünüintü tü kasakalirua, maaka sain kanküreejo wüittakat jotta musia isho. aimajunatü süka nepian naa wuchikana otopünaashikana, tü wuitkalirua, eperüit. jotta shia eisalajünüs süpüla kaachoinjatüin tü kasakalirua.
Kasa alanaaka supüla aimajünaa
-
Shia tü maliwalakalirua, lounakalirua jotta musia mojüitkalirua.
-
Wüinkalirua wanepianjatü, tü mmaa sülüjala wüinkat jotta musia tü, sheeka suupüna maakat.
Kouraleesü tü anaakat, süpüla watta kai
Amüliajüuneeshi naa wayuukana, süpula natüinjaanain eisalaja tü maaka, nayaatapa sao. suma amüliajünein nayaa süunain tü Turismokot, alojoo jimee, ekijarawa súpüla natüinjatüin sao jamüin shisalajia tü maakat.
Impulsar el ecoturismo, la pesca artesanal y la educación ambiental como medios de vida que respetan y valoran el entorno natural.
Kasa main, tü aimajüunakat: shia tü kasa choujaakat sümüin tü maakat
Shia aimajüunajatkat tü waliwalakalirua, shüka shia sunüjulaayan tü kasakalirua shirotkat palaaka. aimajüunatü tü wüinkalirua maaka sain tü lounakat, süpüla tü wuchikalirua suka shemeerayan shia suma shiikajayan. akat shiayaya eesü shiroküt jime. aimajüunesü tü wunuukalirua suka shia shipia tu kasakalirua, jotta musia tü wuunükalirua süka ein shia, nojotsü aonüin tü maakat sütüma juuyakat.
Sütatlia suulia amüloujüit tü maakat
Eisalajüunüinjatü wuinkat, jotta musia shia aijuneesü wane atatlia tü palaaka suuka shikerotüin sünainmüin tü wuin püsiaskat. kanunñeket ain tü wunükalirua suulia sholojuunai. jotta musia tü maaka nojotsu acharalanüinjatüin, suuma tü jimaaka eisatüneesü nojotsü outüinjatüinmain. jotta misia shia kanañuukainjatü aiñu, tü sotka palaa, suulia yoromajüin shia sutüma juyaakat shiitapaa.
Monitorear la erosión costera y los impactos del cambio climático para proteger el futuro del delta.
WA 
ES